Dla wielu dobry sen jest bardziej celem związanym z wydajnością niż potrzebą biologiczną. Wraz ze wzrostem świadomości na temat zdrowotnych skutków snu – od funkcji poznawczych po procesy metaboliczne – rośnie, rośnie również rynek „optymalizacji snu”. Obecnie technologie ubieralne i aplikacje zdrowotne zmieniają odpoczynek w wymierne, grywalizowane doświadczenia, ale czy te technologie faktycznie poprawiają sen, czy tylko dodają kolejną warstwę niepokoju?
Rosnący rynek technologii snu
Szacuje się, że 30% dorosłych w USA używa obecnie urządzeń takich jak Apple Watch i pierścienie Oura do monitorowania swojego snu. Branża kwitnie i oczekuje się, że przychody podwoją się do 2030 r., osiągając 5 miliardów dolarów. Urządzenia te śledzą kluczowe dane biometryczne – oddychanie, tętno, ruch – i przypisują każdej nocy liczbowy „ocena snu”.
Przesłanie jest jasne: ludzie chcą danych. Eksperci ostrzegają jednak, że obiektywny pomiar nie gwarantuje lepszego wypoczynku. „Przedstawienie obiektywnej oceny snu może zapewnić inną perspektywę” – mówi dr Mike Gradisar, psycholog kliniczny i badacz snu – „ale same te informacje nie wystarczą, aby pomóc Ci lepiej spać”.
Plusy i minusy wakacji opartych na danych
Pomocne może być monitorowanie snu. Tym, którzy nie doceniają swojego snu, dane mogą przywrócić pewność siebie. Badania pokazują, że osoby cierpiące na bezsenność często przeceniają czas potrzebny do zaśnięcia o około 30 minut i nie doceniają całkowitego czasu snu o 46 minut. Śledzenie może ujawnić rzeczywiste wzorce snu, które można następnie udostępnić lekarzom w celu dokładniejszej diagnozy.
Istnieje jednak cienka granica pomiędzy optymalizacją a obsesją. „Ortosomnia” – niezdrowa fiksacja na punkcie idealnych danych dotyczących snu – może rozwinąć się, gdy ludzie kompulsywnie sprawdzają swoje wyniki w zakresie snu, zamiast skupiać się na wypoczęciu. Chociaż jest to rzadkie zjawisko, może zmienić samodoskonalenie w źródło stresu.
Należy również pamiętać, że monitory snu nie są idealne. Często zawyżają długość snu i nie zastępują narzędzi klinicznych, takich jak polisomnografia. Poważne problemy ze snem, takie jak bezsenność lub bezdech senny, wymagają profesjonalnej pomocy lekarskiej.
Śledzenie snu dla nastolatków: ostra broń
Szczególnie bezbronne są nastolatki. National Sleep Foundation zaleca 8–10 godzin (czasami do 11 ) snu, ale większość amerykańskich nastolatków cierpi na chroniczny brak snu. W przypadku tej grupy wiekowej śledzenie snu może być mieczem obosiecznym: może zachęcać do zmian, ale także zwiększać presję ze strony szkoły, życia społecznego i technologii.
Eksperci doradzają rodzicom, aby pozwalali nastolatkom na śledzenie ich snu, jeśli tego chcą, podkreślają jednak, że dane należy wykorzystywać raczej do informowania niż oceniania. Celem jest powiązanie braku snu z rzeczywistymi konsekwencjami, takimi jak oszołomienie spowodowane nocnym przewijaniem, bez powodowania niepokoju i wstydu.
Zdrowe podejście do gamifikowanego snu
Kluczem jest umiar. Zamiast gonić za idealnym wynikiem, skup się na poprawie jednego lub dwóch kluczowych wskaźników: całkowitego czasu snu i czasu budzenia. Większość dorosłych potrzebuje 7–9 godzin snu i należy zbadać częste przebudzenia trwające dłużej niż 15 minut.
Chociaż wiele urządzeń twierdzi, że poprawiają sen, eksperci przestrzegają przed cudownymi lekarstwami. Technologia ubieralna może uwypuklić niezdrowe trendy i zachęcić do zmiany stylu życia, ale sama w sobie nie wyeliminuje złych nawyków. Pierścień Oura, noszony na palcu, gdzie sygnały tętnicze są silniejsze, zapewnia dokładniejsze dane niż niektóre smartwatche.
Ostatecznie liczy się subiektywna percepcja. Dr Gradisar zauważa, że ludzie często nie doceniają zdrowia swojego snu. Jeśli mimo chwalenia snu budzisz się zmęczony, zaufaj swojemu ciału. Dane to tylko jeden element układanki, a nie cały obraz.
Najbardziej efektywne podejście do snu nie polega na osiąganiu doskonałych rezultatów. Chodzi o wykorzystanie danych jako narzędzia samoświadomości i podejmowania świadomych decyzji wspierających naturalny wypoczynek.
