Kate Hinkens wordt wakker. Om de dag voert ze een ritueel uit. Met een pincet plaatst ze maximaal tien levende bijen op haar rug. Ze laat zich door hen steken. Één voor één. Ze verwijdert de angels. Begraaft de bijen. Bidt.
Dit is geen plot van een horrorfilm. Het is bijengiftherapie. Of apitherapie. Een praktijk die Hinkens op de donkere, konijnenholhoeken van het internet ontdekte om de ‘chronische ziekte van Lyme’ te behandelen.
De resultaten? Ze sliep voorheen 18 uur per dag. Nu? Ze beschouwt zichzelf als genezen. De hersenmist is verdwenen. De vermoeidheid? Verdwenen.
Maar hier is het probleem. De meeste artsen erkennen ‘chronische Lyme’ niet als een geldige diagnose. Ze noemen het het post-treatment Lyme-ziektesyndroom. Ze zeggen dat de bacterie – Borrelia burgdorferi – dood is. Weggevaagd door antibiotica. Dus wat doet haar pijn?
Niemand weet het. Niet zeker.
Deze onzekerheid is de reden dat de doe-het-zelfzorgbeweging explodeert. Vooral onder vrouwen. Wij slaan de kliniek over. We vertrouwen Instagram-influencers boven MD’s. En we doen het met alles, van bijengif tot sapreiniging.
Het vacuüm achtergelaten door de moderne geneeskunde
Laten we eens kijken naar Hinkens. Bij haar werd in 2019 de diagnose gesteld. Behandeld met antibiotica. De symptomen bleven bestaan. Ze liep maximaal 3 meter. Kan zinnen niet afmaken.
Voer het internet in. Hinkens zocht op Reddit. Facebook-groepen. Instagram-hashtags. Ze vond apitherapie. Ze las onderzoeken (hoe beperkt ze ook zijn) waarin werd beweerd dat bijengif helpt bij multiple sclerose en artritis.
“Ik begon te graven”, zegt Hinkens. “Je komt op vreemde uithoeken van het internet terecht.”
Dr. Stephen J. Gluckman van de Universiteit van Pennsylvania zegt dat dit gebeurt vanwege een vertrouwensbreuk. “Tests zijn routinematig normaal”, legt hij uit. “Dat is frustrerend voor patiënten, en voor zorgverleners.”
Wanneer tests mislukken, verandert de behandeling in giswerk. Patiënten willen antwoorden. Ze krijgen symptoombestrijding. Dus ze vertrekken.
Ze gaan naar huis. En ze beginnen met onderzoek.
Bijengif: hoop of gevaar?
Is bijengiftherapie effectief? De wetenschappelijke gemeenschap zegt “geen solide bewijs.” Geen vastgestelde dosering. Geen gecontroleerde onderzoeken voor mensen.
Het kost wel geld. Hinkens schat $2.000 voor een jaar behandeling. Bijen kosten $ 1 per stuk. Installatie kost $ 200. Verzending telt mee.
En veiligheid? Arm.
In 2018 stierf een vrouw in Spanje aan anafylaxie. Ze werd al twee jaar elke vier weken gestoken. “Eerdere tolerantie voorkomt overgevoeligheid niet”, merkten onderzoekers op. Herhaalde blootstelling vergroot het risico. Het doet ook pijn. Hinkens geeft toe dat de pijn nooit ophoudt, ongeacht hoe lang je er al mee bezig bent.
Toch is ze ervan overtuigd dat het werkt. Migraine is verdwenen. Gewrichtspijn verlicht.
Dr. Gluckman zal je niet vertellen dat je moet stoppen. Maar hij zegt dat het nog lang niet vaststaat. Het is niet gereguleerd. Het is riskant. Maar het is beschikbaar. En het is gemakkelijk om online te kopen.
De machine van de wellnessindustrie
Waarom nu? Waarom de toename van zelfbehandeling?
Denk aan de welzijnsindustrie. Het is een business van $500 miljard in de VS. Wereldwijd $2 biljoen. Mariah L. Wellman, een onderzoeker, merkt op dat influencers en wellnessmerken samen zijn gegroeid. Ze verkopen hoop.
“Influencers zijn tegenwoordig gezagsdragers”, zegt Wellman.
Waarom? Wantrouwen. De post-pandemische kater. De ‘Make America Healthy Again’-beweging. Artsen zijn slecht tevreden. Ze spreken in grijze gebieden. “Ik zou misschien kunnen helpen, maar er is geen bewijs”, zegt een arts. Saai.
Influencers zeggen: “Dit supplement heeft mijn leven veranderd.” Meeslepend.
Sociale media hebben een hekel aan nuance. Hij houdt van zwart-witverhalen. Persoonlijke verhalen. Als een vrouw je vertelt dat ze haar endometriose met een dieet heeft verholpen, luister dan. Vooral als u endometriose heeft en geen verlichting heeft gevonden.
“Verhalen over het eindelijk vinden van verlichting zijn hoopgevend”, zegt Wellman.
Maar dit verhaal heeft een prijs. Niet alleen financieel. Er is ook het risico. De vertraging. Het alternatief.
De donkere kant van doe-het-zelf: kanker en ‘natuurlijke’ geneeswijzen
Laten we het hebben over het extreme einde. Waar DIY-gezondheid dodelijk is.
Paloma Shemirani. 23. Afgestudeerd aan de Universiteit van Cambridge. Gediagnosticeerd met non-Hodgkin-lymfomie. Overlevingspercentage met chemo? 80%.
Haar moeder, een complottheoreticus tegen medicijnen, drong aan op Gerson-therapie.
Wat is Gerson-therapie? Een strikt plantaardig dieet. Dagelijks sap maken. Meerdere klysma’s. Het beweert kanker te genezen door elektrolyten in balans te brengen en ‘toxines’ weg te spoelen.
Werkt het? Geen geloofwaardig bewijs.
Dr. Madhur K. Garg van Montefiore Einstein zegt dat de risico’s ernstig zijn. Ondervoeding. Ontsteking van de dikke darm. Elektrolytenonbalans. Maar het grootste risico? Bewezen behandeling uitstellen.
Paloma koos voor zeven maanden Gerson-therapie. Ze stierf. Hartstilstand. Een tumor in haar borst en nek verstikte haar.
Haar broers vertelden de BBC dat ze stierf omdat haar moeder alternatieve behandelingen verkoos boven chemotherapie.
Dit is geen anomalie. Het is een trend. Volwaardige voeding en supplementen krijgen een ‘natuurlijk = veilig’ aureool. Dat is niet waar. Supplementen zijn niet door de FDA gereguleerd zoals medicijnen. Geen consistente tests. Geen garantie op zuiverheid.
“Thuis betekent niet beter”, zegt Dr. Navya Mysore. “Het betekent minder toezicht.”
Waarom vrouwen de controle overnemen
Tiffany Paltauf stapte na twaalf weken zwangerschap over van een gynaecoloog naar een verloskundige. Ze was 26. Eerste kind.
Waarom? De dokter toonde geen menselijke connectie. Geen vragen gesteld. Ze voelde zich ongehoord.
Dit is gebruikelijk. Afspraken bij artsen worden steeds korter. Patiënten voelen zich afgewezen. Voor complexe aandoeningen zoals PMOS, fibromyalgie of het Lyme-syndroom na de behandeling bestaan geen standaardprotocollen. De zorg is gevarieerd. De resultaten variëren. De frustratie slaat toe.
Hinkens geeft nu bijengiftherapie. Haar cursus kost $ 950. Ze zegt dat de behandeling haar heeft geleerd dat ze de motor is van haar eigen gezondheid.
“Door je eigen onderzoek te doen, hebben individuen de controle”, zegt Wellman.
Mensen willen antwoorden. Maar ze willen ook controle. Het wantrouwen jegens systemen is groot. De overheid? Verdachte. Academia? Verdachte. Dokters? Verdachte.
Beïnvloeders? Betrouwbaar. Ze hebben huid in het spel. Of zo lijkt het.
De kosten van onafhankelijkheid
De retoriek is verleidelijk. “Neem uw gezondheid terug.” “Optimaliseer je lichaam.” “Vertrouw niet op het systeem.”
Maar afhankelijkheid is geen zwakte. Soms is het wijsheid.
De DIY-zorgbeweging vult een vacuüm. Een vacuüm dat ontstaat door korte afspraken, complexe diagnoses en een medisch systeem dat soms empathie ontbeert. Het vult ook een vacuüm dat is ontstaan door winstoogmerk. Influencers verkopen cursussen. Ze verkopen supplementen. Ze verkopen bijengif.
Zij profiteren van jouw wanhoop.
Hinkens is naar eigen zeggen genezen. Ze prikt zichzelf nu minder. Alleen bij acute problemen. Maar het risico blijft. De kosten blijven. Het gebrek aan wetenschap blijft bestaan.
En voor elke Paloma Shemirani die sterft door het overslaan van chemotherapie voor sap, is er een Kate Hinkens die verlichting vindt in de steek van een bij.
Wie heeft gelijk?
Misschien allebei. Misschien ook niet.
Het systeem is kapot. Het alternatief is duur. Het internet is een mijnenveld van desinformatie en wondermiddelen. Wij moeten er alleen doorheen navigeren. Met een spiegel. Met pincet. Met een gebed.
Is dat vrijheid? Of is het gewoon een ander soort kooi?
We weten het nog niet. De gegevens zijn er niet. De verhalen zijn. En verhalen zijn gemakkelijker te slikken dan wetenschap.
